آشنایی با انواع مادربرد و اجزایی که دارند

مادربرد ( که برد اصلی یا برد سیستم نیز نامیده می شود) صفحۀ اصلی مدار چاپی (PCB) در کامپیوترهایی با کاربرد عمومی و سایر سیستم های قابل ارتقا است. این قطعه ارتباط بین بسیاری از اجزای مهم الکترونیکی یک سیستم را حفظ می کند و اجازه اتصالاتی مانند واحد پردازش مرکزی (CPU) و حافظه، و اتصالات سایر وسایل جانبی را فراهم می کند. 

در این مقاله از بروزکالا قصد داریم ابتدا با کلیت و کاربرد مادربرد آشنا شویم و بعد انواع آن را بشناسیم. همچنین در نهایت به معرفی مهم‌ترین اجزای آن نیز خواهیم پرداخت. 

آنچه در این مقاله خواهید خواند: 

• وقتی از مادربرد حرف می‌زنیم، منظورمان چیست؟
• انواع مادر برد
• اجزای مادربردها

وقتی از مادربرد حرف می‌زنیم، منظورمان چیست؟

همانطور که در مقاله  مادربرد چیست و چه کاربردی دارد توضیح دادیم، مادربرد به طور خاص یک PCB با قابلیت گسترش است. همانطور که از نامش پیداست، این برد غالباً "مادر" تمام اجزای متصل به آن نامیده می شود که اغلب شامل وسایل جانبی، کارت های رابط مانند کارت صدا، کارت ویدیو، کارت های شبکه، دیسک های سخت و سایر اشکال ذخیره سازی مداوم؛ کارت های تنظیم کننده تلویزیون و کارت هایی که اسلاتهای اضافی USB یا FireWire را فراهم می کنند.

 برای پایداری سیستم مناسب نه تنها به یک مادربرد خوب احتیاج دارید، بلکه اگر قرار است از سیستم خود برای کار خاصی استفاده کنید باید از ویژگی های خاصی نیز برخوردار باشید. به عنوان مثال اگر در صنعت انیمیشن هستید، ممکن است لازم باشد  هارد SSD  از نوع NVMe را برای زمان رندر سریع تر انتخاب کنید. با این حال، برای استفاده از NVMe SSD، باید اطمینان حاصل کنید که مادربرد شما دارای شکاف NVMe M.2 است. به همین ترتیب، بسیاری از قطعات برای سازگاری به مادربرد شما وابسته هستند.

پیشنهاد مطالعه: انواع مادربرد مناسب بازی

همچنین ما انواع مختلفی از مادربرد داریم که عبارتند از:

• مادربرد AT
• مادربرد ATX
• مادربرد Micro-ATX
• مادربرد Mini ITX
• مادربرد E-ATX

و نیز هر مادربرد شامل اجزای مختلفی است که عبارتند از:

• شکافهای توسعه
• PCI Express
• حافظۀ RAM 
• سوکت های پردازنده
• بایوس
• باتری CMOS
• اتصالات برق
• اتصال IDE
• کانکتور SATA

با انواع مادربرد شروع خواهیم کرد.

پیشنهاد مطالعه: بهترین مادربرد ام اس آی

 

 

انواع مادربرد

مادربردهای AT

این مادربردها در نوع خود قدیمی ترین هستند. AT به معنی اتصالات برق Advanced Technology (AT) است. مادربردهای AT در اواسط دهۀ 80 با اندازۀ 13.8، 8 .12 اینچ استفاده می شدند. این مادربرد نصب درایوهای جدید را با مشکل روبرو کرده است. این مشکل هنگامی که از آنها در اوایل 286/236 و 436 کامپیوتر استفاده شد، به وجود آمد.

مادربردهای ATX

ATX مخفف Advanced Technology eXtended به معنای پیکربندی مادربرد است که در اواسط دهۀ 90 توسعه یافته و همچنان مورد استفاده است. مادربرد ATX در مقایسه با مادربردی که قبلاً کار می کرد، مانند AT بهبود یافته است. ATX متداول ترین طرح در بین مادربردها است که در تخته های کوچکتراز جمله micro-ATX ،FlexATX ،nano-ITX ،Mini-ITX استفاده می شود. ابعاد یک برد استاندارد ATX با اندازۀ کامل در 12 x 9.6 اینچ است. به نظر می رسد که مادربردهای ATX در چند وقت اخیر تغییرات بسیاری را تجربه کرده اند. مادربرد مدرن ATX از مزایای بسیاری نسبت به مدل های قبلی خود برخوردار است. برخی از ویژگی ها و کاربردهای مادربرد مدرن ATX به شرح زیر است: 

•  فازهای قدرت بیشتر برای تمیزتر و پایدارتر بودن برق
•  فضای بیشتری در اطراف سوکت CPU وجود دارد تا گرمکن های بزرگ بازار را در خود جای دهد
•  فاصله های بیشتری بین شکاف های انبساطی برای خنک سازی بهتر کارت گرافیک

همه عوامل فوق به نتایج برتر اورکلاک اضافه می شوند و موارد بزرگ جاسوسی اواسط برج ATX با فضای کافی برای نیمی از طرفداران قاب محافظ، تنظیمات خنک کننده آب، مخازن گرم CPU و RAM  و همۀ چیزهای جالب دیگر را فراموش نکنیم.

پیشنهاد مطالعه: بهترین مادربردها تا ۵ میلیون

مادربردهای Micro-ATX

از مادربردهای معمولی ATX با ابعاد کوچکتر 9.6 x 9.6 اینچ است. ابعاد برخی از تولیدات به 9.6 x 8.1 اینچ کاهش یافته است. بیشتر مادربردهای ATX مدرن حداکثر هفت اسلات انبساط PCI یا PCI-Express دارند ، در حالی که برد های microATX فقط حداکثر چهار اسلات دارند. مادربرد میکرو ATX مزایای زیادی نسبت به مادربرد ATX دارد و در زیر آورده شده است:

•    این دستگاه جمع و جور و کوچکتر از مادربرد ATX است که دارای پورت بیشتری نسبت به ATX است.
•     مادربرد بهتری در مقایسه با سایر مادربردهای ATX یا ITX

پیشنهاد مطالعه: علت بوق زدن بایوس مادربرد چیست؟

مادربردهای Mini ITX

ITX Mini ابعاد 6.7 x 6.7 اینچ دارد که کوچکتر از همۀ مادربرد معمولی است. از ویژگی ها و مزایای مادربرد Mini ITX این است که اندازه کوچکتری دارد و خنک کنندۀ بدون فن دارد که آن را قادر به مصرف کم انرژی می کند.

مادربردهای E-ATX

مادربرد E-ATX، همان ATX توسعه یافته است و اندازۀ آن در مقایسه با مادربرد ATX بسیار زیاد است. اما با توجه به اندازه ای که دارد دارای ویژگی ها و کاربردهای زیادی است که مادربردهای معمولی دیگر از آن بی بهره اند، فرقی نمی کند. E-ATX اصولاً برای بازی استفاده می شود. این مادربرد می تواند با حافظه بسیار زیاد توسعه یابد و بتواند یک پردازنده مرکزی قدرتمند با هسته های بیشتر را در خود جای دهد. ویژگی ها و مزایای مادربرد E-ATX در زیر آورده شده است.

1. اسلات PCI و اسلات DIMM زیادی دارد.
2. این برد ها دارای WiFi داخلی ، کارت های صدا ، ویژگی های عیب یابی داخلی و VRM قدرتمند هستند.
3. حداکثر 128 گیگابایت RAM بر روی این مادربرد قابل نصب است.
4. اینها انواع مادربرد قدیمی هستند که می توانند به طور معمول استفاده شوند. علاوه بر این، چندین ویژگی مانند اورکلاکینگ، USB 3.0 ، USB 3.1، انبساط خنک کننده مایعات و موارد دیگر.

پیشنهاد مطالعه: تفاوت مادربرد گیمینگ با معمولی

اجزای مادربردها

مادربرد از اجزای مختلفی تشکیل شده است که هنگام کار در کامپیوتر شخصی، نقش خاص خود را دارند. ما همچنین جزئیات هر جز یک از مادربرد ها را در زیر توضیح خواهیم داد.

شکافهای توسعه

همانطور که از نام آن مشخص است، اسلات های توسعه برای استفاده در داخل کارت صدا ، کارت WiFi یا کارت شبکه و VRAM استفاده می شوند. در زیر اسلات های مختلف توسعه یافته توضیح داده شده است

اسلات های ISA

این قدیمی ترین شکاف های توسعه در تاریخ مادربردها بودند. آنها در تابلوهای AT پیدا شده و با رنگ سیاه مشخص می شوند. کارت های نمایش معمولی یا کارت های صدا در این اسلات ها نصب شده اند. فرم کامل ISA معماری استاندارد صنعت است و یک اتوبوس 16 بیتی است.

پیشنهاد مطالعه: مقایسه مادربرد گیگابایت و ایسوس

شکاف های PCI

فرم کامل PCI ،Peripheral Component Interconnect است. اسلات PCI امروزه یکی از اجزای مهم مادربرد است و برای نصب کارت های الحاقی در مادربرد بسیار مورد استفاده قرار می گیرد. PCI از باس پرسرعت 64 بیتی پشتیبانی می کند.

PCI Express

همچنین به عنوان PCIe شناخته می شود ، این جدیدترین و سریعترین موألفه مادربرد برای پشتیبانی از کارتهای الحاقی است.

پیشنهاد مطالعه: از کجا بفهمیم مادربرد خراب است

شکاف AGP

Accelerated Graphics Port (AGP)  به طور خاص برای نصب جدیدترین کارت گرافیک استفاده می شود. AGP با یک گذرگاه 32 بیتی کار می کند و از PCIe و AGP می توان برای نصب کارت های نمایش گران قیمت بازی استفاده کرد.

اسلات های SIMM

فرم کامل یک ماژول حافظه درون خطی است. این اسلات ها در مادربردهای قدیمی ، تا 486 تخته یافت می شوند. SIMM از یک گذرگاه 32 بیتی پشتیبانی می کند.

شکافهای DIMM

 فرم کامل DIMM یک ماژول حافظه درون خطی است. این آخرین اسلات  RAM است که با یک باس سریعتر 64 بیتی کار می کند. DIMM هایی که در صفحه لپ تاپ استفاده می شوند SO-DIMM نامیده می شوند.

سوکت های پردازنده

جز اصلی مادربردهای سوکت CPU است که برای نصب پردازنده روی مادربرد استفاده می شود. در زیر برخی از سوکت های مهم توضیح داده شده است.

• سوکت 7: این سوکت 321 پین است که از پردازنده های قدیمی تر مانند Intel Pentium 1/2 / MMX ، AMD k5 / K6 و Cyrix M2 پشتیبانی می کند.
• سوکت 370: این سوکت 370 پین است که از پردازنده های Celeron و پردازنده های پنتیوم -3 پشتیبانی می کند.
• سوکت 775: یک سوکت 775 پین است که از پردازنده های دو هسته ای ، C2D ، P-4 و Xeon اینتل پشتیبانی می کند.
• سوکت 1156: در جدیدترین نوع مادربردها یافت می شود ، این سوکت 1156 پین است که از جدیدترین پردازنده های Intel i3 ، i5 و i7 پشتیبانی می کند.
• سوکت 1366: سوکت از 1366 پایه است و از جدیدترین پردازنده های i7 9900K پشتیبانی می کند.

بایوس

فرم کامل BIOS سیستم ورودی اصلی است. که به شکل یک تراشه یکپارچه است و شامل تمام اطلاعات و تنظیمات مادربرد است که می توانید با وارد کردن حالت BIOS از کامپیوتر، آنها را تغییر دهید.

باتری CMOS

باتری یا یک سلول دکمه ای لیتیوم یونی 3.0 ولت است. سلول وظیفه ذخیره اطلاعات در BIOS را دارد و فرم کامل آن نیمه مکمل اکسید فلز مکمل است. معمولاً یک باتری CMOS با کد CR-2032 نامگذاری می شود.

اتصالات برق

برای دریافت نیرو از SMPS، کانکتورهای نصب شده روی مادربردها وجود دارد

• کانکتور AT: از 2 عدد 6 کانکتور پین نر تشکیل شده است و در انواع قدیمی مادربردها یافت می شود.
• کانکتور ATX: آخرین سری از اتصالات برق، آنها کانکتورهای زنانه 20 یا 24 پینی هستند. در جدیدترین انواع مادربرد کامپیوتر یافت می شود.

اتصال IDE

اتصال دهنده های الکترونیکی درایو الکترونیکی (IDE) برای رابط درایوهای دیسک استفاده می شود. اتصال دهندۀ 40 پین نر برای اتصال درایو دیسک سخت IDE استفاده می شود و اتصال دهندۀ 34 پین نر به Floppy Disk Drive متصل می شود.

کانکتور SATA

SATA یک رابط گذرگاه رایانه ای است که آداپتورهای گذرگاه میزبان را به دستگاه ذخیره انبوه مانند درایوهای دیسک سخت متصل می کند، درایوهای نوری و درایوهای حالت جامد Serial Advanced Technology Attachment (SATA) اتصالات 7 پین است و سرعت آنها بسیار بالاتر از رابط IDE است.

سخن پایانی

در این مقاله به معرفی انواع ماردبرد و اجزای آن پرداختیم. انتخاب نوع مناسب مادربرد که با سایر قسمتهای کامپیوتر شما سازگار باشد، برای تعیین سرعت کلی کامپیوتر ضروری است. پس از آشنایی اجزای مختلف مادربرد، می توانید به راحتی کامپیوتر شخصی خود را اسمبل کرده و یا مشکلات اساسی سخت افزار مادربرد خود را حل کنید.